opdracht: schrijf wervingsteksten om mensen en bedrijven HagaVriend te maken

Aan het eind van het oude jaar kreeg Vandertekst nog een nieuwe klant: Stichting HagaVrienden in Den Haag. Deze stichting realiseert projecten die het welzijn van patiënten van het HagaZiekenhuis bevorderen en het verblijf in het ziekenhuis minder stressvol maken. Voorbeelden zijn ‘ huiskamers’ op de verpleegafdelingen, kookworkshops voor dialysepatiënten en herstelbevorderende fitnessapparatuur voor kankerpatiënten die –vanwege behandeling- de afdeling niet kunnen verlaten. De opdracht aan mij als tekstschrijver was om een aantal projecten helder en overtuigend te verwoorden, om zo het belang van het project onder de aandacht te kunnen brengen van mogelijke sponsoren.

1. De terugkeer van lange tekst
De verkoopcijfers van thrillers bewijzen het: mensen willen nog steeds lange teksten lezen, zolang de schrijvers de spanning maar vast weten te houden. In 2012 zullen ook commerciële en journalistieke teksten weer wat langer worden. Ook tekstschrijvers hebben de afgelopen jaren namelijk geleerd hoe ze hun publiek vanaf de eerste alinea kunnen boeien.

2. echte pay-offs
De slagzinnen en pay-offs van de laatste tien jaar vielen vooral op door nietszeggendheid: altijd Nuon, altijd dichtbij (KPN), Echt Hema, Gewoon bij Albert Heijn, Zeker Delta Lloyd, serving the planet (Heineken), noem ze allemaal maar op. De lakmoestest voor nietszeggendheid is trouwens heel eenvoudig: vul voor de merknaam de naam van een naaste concurrent in en kijk of het zinnetje nog steeds van toepassing kan zijn: altijd Eneco, Vodafone altijd dichtbij, Echt V&D, Gewoon bij de Digros, Zeker Aegon, Grolsch serving the planet. In 2012 bellen we weer een tekstschrijver om een echte pay-off te verzinnen. Dat ene zinnetje dat de kern van uw merk, dienst of organisatie in een vuist vol woorden samenvat.

3. speed-ghostwriting
Je ziet de laatste tijd steeds vaker persberichten en berichten op internet in de vorm van korte statements. Organisaties of personen reageren hiermee op het nieuws, omdat ze hier niet meer mee (denken te)  kunnen wachten tot de volgende dag en er tijd is voor een doortimmerd persbericht. Wat we hier zien ontstaan is een snellere variant van het persbericht, het speedpersbericht. Het is logisch dat deze vorm van communicatie in 2012 verder professionaliseert. Tekstschrijvers gaan organisaties bijstaan als ‘speed-ghostwriter’.

4. boeken en boekjes
Het afgelopen jaar schreef ik onder meer een ‘roman’ ter promotie van een vastgoedproject en een kleuter-voorleesboekje voor een ICT-organisatie. Daar hangt natuurlijk iets in de lucht, want ook onder consumenten is het zelf publiceren van boeken een trend.

5. zoekbaarheid: de andere kant van seo-tekstschrijven
Zoekmachineoptimalisatie door gericht te schrijven met trefwoorden zal ook in 2012 de gemoederen bezig houden. Maar vindbaarheid in zoekmachines heeft ook een evenknie: zoekbaarheid. Hierbij kijk je niet naar bestaande, voor de hand liggende trefwoorden waar je op gevonden wilt worden, maar zoek je juist naar alternatieve trefwoorden, het liefst een aansprekend neologisme. Een bekend voorbeeld is de term ‘smartphone’, die speciaal in het leven is geroepen voor een nieuwe generatie telefoons. Dankzij dat nieuwe woord konden consumenten specifiek zoeken naar die telefoons. Veel tekstschrijvers, copywriters en naamcreatieven zullen zoekbaarheid in 2012 als aparte dienst gaan aanbieden.

6. Obamania deel 2
Tijdens de vorige Amerikaanse presidentsverkiezingen werd ik opeens opvallend vaak gebeld met een opdracht voor speechwriting. Barack Obama had als presidentskandidaat het spreken in het openbaar in één klap weer populair gemaakt. Of Obama de verkiezingen van 2012 wint is natuurlijk nog de vraag, maar het gesproken woord wint ongetwijfeld opnieuw.

7. authenticiteit, verhalen vertellen en de ik-vorm
Oorspronkelijkheid wordt algemeen gezien als een van de belangrijkste trends van deze tijd. Restaurants koken met streekproducten en Blokker verkoopt weer Tomado-rekjes. Voor zowel communicatie als journalistiek betekent dit dat persoonlijke verhalen een grotere rol gaan spelen en dat ook bedrijven de ik-vorm niet meer zullen schuwen. Nee, 2012 wordt niet het jaar van de testimonial, maar wel dat van het persoonlijke verhaal.

8. je goede doelen uitdragen met tekst
E-mailsignatures worden nu al meer en meer gebruikt om een favoriet goede doel aan anderen te verkondigen. In 2012 is het vanzelfsprekend geworden om als organisatie luid en duidelijk te vertellen waar je staat qua ethiek. Elke corporate website heeft straks een hoekje met een verhaal over welke doelen gesteund worden en waarom.

9. quotes, streamers en oneliners
Het is in 2012 heel normaal voor een organisatie om een tekstschrijver of tekstbureau te vragen om een twintigtal one-liners voor algemeen gebruik (folders, borrels, keynote speeches, website, gevelsteen).

10. text kits
Je geeft een tekstschrijver in 2012 geen opdracht meer voor maar één uiting. Je vraagt om een aantal varianten van de gevraagde tekst  in verschillende lengtes en indelingen om zo snel te kunnen plaatsen in verschillende media.

Inhaakadvertentie van een paar jaar geleden, maar nu weer actueel want de Sint is in het land. De case: uit lezersonderzoek van opdrachtgever NRC Handelsblad (uitgeverij PCM) was gebleken dat het maandelijkse krantenmagazine M gemiddeld maar liefst 43 minuten gelezen werd. Dit was belangrijk nieuws voor adverteerders. Het was november en dus bedachten we deze Sinterklaas-inhaker voor plaatsing in reclamevakblad Adformatie. Beeld: een chocoladeletter M. Kopregel: ’43 minuten zoet’.

Wilt u een Kerst- of Oud & Nieuw-inhaker? Bel of mail Vandertekst.

JOP is een bemiddelaar voor tijdelijk overheidspersoneel bij gemeenten die relatief kort geleden de markt heeft betreden. Door opvallende acties probeert de organisaties op een sympathieke manier aan haar naamsbekendheid te werken. Een van die acties was de lancering van een vakprijs voor interim-overheidspersoneel. Een goed idee, want die bestond nog helemaal niet. Vandertekst hielp mee met het bedenken van de naam en aan het schrijven van e-mailings voor zowel de overheidsprofessionals als hun werkgevers bij de gemeente. De prijs heeft een informeel karakter (‘de gouden plaat voor tijdelijk overheidspersoneel’) en is misschien juist daarom een succes. Elk jaar groeit het aantal nominaties dat bij JOP binnenkomt en de feestelijke uitreiking wordt goed bezocht, omder meer door nazaten van de naamgever, de onverzettelijke interim-premier Pieter Gerbrandy. In 2012 wordt de Gerbrandyprijs voor de vijfde maal uitgereikt.

Den Haag, de enige grote Nederlandse stad aan zee. Met Scheveningen hebben we een van de bekendste visserplaatsen in huis. De ooievaar in het stadswapen heeft een paling in zijn bek. Maar leeft vis nog wel in Den Haag?

Half negen ’s ochtends, de Haagse markt wordt opgebouwd. Bij viskraam Ali-Bagcan legt medewerker Mohammed de laatste hand aan de presentatie. De tongen, gepen, dorades, rogvleugels, tapijtschelpen en een flinke karper liggen er al prachtig bij. De vissen zelf leven niet, maar in een ronde tobbe kruipen krabben door elkaar heen. Bovenop een berg stijf bevroren gamba’s ligt een bordje “verse gamba’s: € 13,50 per kilo”. Dankzij de lentezon zullen ze snel voor vers door kunnen gaan. Mohammed blijkt zelf visser te zijn geweest, in Nador, Marokkko. Zou hij niet veel liever nog visser zijn dan hier op de markt staan? “Nee.” Dat is het korte, directe antwoord dat je van een visser verwacht. We stellen hem een Matthijs van Nieuwkerk-vraag: “Wat vind jij als oud-visser zelf de lekkerste vis?” “Dorade.”

Zoutkorst
We rijden naar Scheveningen. We hebben afgesproken bij restaurant Seinpost, in het bezit van een Michelin-ster en gespecialiseerd in vis. Het restaurant, bovenop een duin, biedt een schitterend uitzicht over de zee, hoog boven het strand. Chef-kok Gert-Jan Cieremans maakt regelmatig iets met de vis die Scheveningen beroemd heeft gemaakt: haring. “Daar vragen de mensen ook om, als het seizoen eraan komt. Ik serveer hem dan niet als hoofdgerecht, maar als een amuse. Daar schenken we dan bijvoorbeeld een fino sherry bij.” We willen natuurlijk weten waar deze top-kok zijn vis haalt. De zeebaars (in zoutkorst, met gebakken tomaat, kropsla, doperwtensap, tuinkers en zwarte-pepervinaigrette) koopt Gert-Jan regelmatig van hengelaars die van de kust afvissen. De haring koopt hij bij het Haringhuisje aan de haven. Voor de rest gaat hij naar horecagroothandel Hollandvis. Hij nodigt ons uit om met hem mee te gaan. Fotograaf Eric vraagt uit de keuken een witte visbak mee, die hij als rode draad voor zijn fotodocumentaire wil gebruiken.

Foodmiles
Gert-Jan laat in de koelruimte van Hollandvis met een klein horsmakreeltje (frituren, met graat en al opeten) zien hoe je aan een vis kunt zien of hij vers is. De ogen moeten helder zijn, de kieuwen moeten rood van binnen zijn, de slijmlaag op de huid moet nog intact zijn en het liefst moet de vis nog stijf zijn. En vis moet natuurlijk niet naar vis ruiken. Het horsmakreeltje wordt op alle punten goedgekeurd. Wanneer de kok poseert bij een visbak klinkt het van achter: “Je gaat toch niet zoenen met die vis, Gert-Jan?” Hollandvis wordt geleid door Miech Pronk, telg uit een van de bekendste Scheveningse families. “Of vis leeft in Den Haag? Ja, natuurlijk. Als je aan zee woont, móet je toch vis eten?!” De vissen zien eruit om op eten, maar Hollandvis is een groothandel en daar kun je als particulier moeilijk terecht. Miech adviseert: “Probeer het eens bij Spaans op de Westduinweg.”

10.000 mensen
Het Haringhuisje, aanbevolen door Seinpost, zit om de hoek bij Hollandvis. We bestellen broodjes haring, die inderdaad heerlijk blijken te zijn. We willen de eigenaar vragen naar zijn visie op vis, maar hij heeft geen tijd, al zijn we de enige gasten. “Meneer er liggen hier straks 10.000 mensen op het strand, ik moet werken.” We proberen het dan bij zijn medewerkster. “Zij moet ook werken.” Het Haringhuisje is gespecialiseerd in zeesnacks, zoals gefrituurde vissen en mosselen. Deze worden in de ochtenduren voorgebakken, vandaar de drukte. Tegenover het Haringhuisje, in de haven, ligt een vissersvloot uit Tholen aangemeerd. De bemanningen werken hard om hun schepen klaar voor vertrek te maken. Ze zijn nog zwijgzamer dan ex-visser Mohammed.

Klederdracht
We gaan kijken wat er gebeurt bij het monument van de vissersvrouw. Het is geen moderne kunst, het beeld is voor iedereen te begrijpen: een vrouw die uitkijkt over de zee, wachtend op haar man of zoon die misschien nooit terugkomt. Het is doodstil bij het monument. Er liggen geen bloemen. We bestellen koffie bij lunchroom Zin!, vlakbij het beeld en willen van de serveerster weten wat zij met vis heeft. Dat blijkt heel veel. Ze heet Kardie Rog, “zoals de bekende vis en Rog Eetkiosk (al 85 jaar in vis) op de Scheveningseweg.” Tijdens feestdagen zoals Vlaggetjesdag doet Kardie haar spijkerbroek uit en trekt ze Scheveningse klederdracht aan. “Dat vind ik zo ontzettend mooi!” We vragen of ze het dan niet elke dag wel zou willen dragen? “Nee.” Er zijn volgens haar nog maar een stuk of tien vrouwen die dat doen. Kardie is wel een echte visliefhebber. “Alleen rog zou ik nooit kunnen eten.”

www.haringkar.nl
Op weg naar vishandel Spaans komen we langs de werkplaats van Fa. N. de Jong. “Haringkarren te koop” staat er op een groot bord op de gevel. Binnen is het een onvoorstelbare chaos van hout- en metaalbewerkingsmachines, verfpotten en grote voorraden aan planken en andere materialen. Eigenaar Tom vertelt dat ze er een goede handel aan hebben, ondermeer via hun site www.haringkar.nl. “Van oorsprong zijn we vooral bezig met scheepsonderhoud. Op een dag kwam er een man langs die vroeg of wij ook haringkarren maakten. Dus wij maakten een haringkar. Maar die man kwam nooit meer terug. We hebben die kar toen op de stoep gezet met een te-koopbordje. Binnen een paar dagen was hij verkocht. We maakten nog een haringkar en zetten die ook op de stoep. Ook die was in no time verkocht. Inmiddels maken en verkopen we er tachtig per jaar. We moeten er in totaal zo’n 2000 hebben verkocht.”

Levende vis
“Vis houdt u fit” staat er op een van de haringkarren van de Jong. Wanneer we bij Spaans binnenlopen, zien we dat in de praktijk bewezen. Er staan drie generaties in de zaak, waarvan de grootvader op zijn 88ste nog in de winkel aan het werk is. Hij begon er al op zijn dertiende en zit dus 75 jaar in de vis. Zijn vader, de oprichter van de winkel, is overigens zelfs 100 geworden. Vis leeft hier niet alleen, maar houdt de mensen ook levend. We kunnen door de vitrineruit niet in de kieuwen van de vissen kijken, maar ze kijken vers uit hun ogen. Wilma Spaans-Den Heijer noemt versheid de bedrijfsfilosofie van de winkel. “We gaan elke dag zelf naar de Scheveningse visafslag om onze vis in te kopen. Ons aanbod is daarom wisselend, want we zijn afhankelijk van wat er binnenkomt. Maar bijna niets wat hier ligt, is ingevroren geweest.” De meest verse vis bij Spaans zwemt nog rond. Achter in de zaak is een zeeaquarium in de muur aangebracht.

Zelf vissen
We eindigen onze zoektocht naar vis op het zuidelijke havenhoofd. Wie de vis van Spaans nog niet vers genoeg vindt, komt hier om de vis zelf uit de zee te halen. We zijn er halverwege de middag en er zit maar één groepje hengelaars op de betonblokken. Volgens visser Erik zijn we ook op het verkeerde moment gekomen. “De beste tijd om te vissen is ’s avonds.” Hij heeft dan ook nog niets gevangen. Erik en zijn vrienden wonen in Duindorp en vissen meestal zo’n twee keer per week. De schollen, gepen en makrelen die ze vangen, proberen ze niet te verkopen aan een restaurant, maar gaan in de eigen pan. Misschien dat vis bij deze kleinschalige Scheveningse vissers nog het meeste leeft.

Grappig feit: gezien de oplage en verspreiding was dit zonder twijfel het meest gelezen kinderboek van de maand. Meer dan Nijntje en Kikker.